Document:
Droga Szymona Budnego do krytycznego wydania Nowego Testamentu z 1574 roku

Thumbnail Image

URI

https://hdl.handle.net/20.500.12528/52

Files

Primary droga-szymona-budnego-do-krytycznego-wydania-nowego-testamentu-z-1574-roku-ver1-preservation.pdf (1.92 MB)

Authors

Łuczak, Arleta

Editors

Advisors

Illustrators

Other Contributors

Publisher

Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk [Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences]

Date Issued

2016

Type

book

ISBN

978-83-64031-47-2

License

Creative Commons Attribution 3.0 Poland

Collections

Wszystkie książki [All Books]

Endorsement

Component of the Series

Series visual
Item type:Series,
Prace Slawistyczne. Slavica
Editor-in-Chief: Sobotka, Piotr
Publisher: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk [Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences]
Description: Seria „Prace Slawistyczne. Slavica” ukazuje się od 1977 roku. Jest najstarszą istniejącą serią w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, wydawaną najpierw przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich, następnie od 1991 roku przez nowo powstałe wydawnictwo IS PAN (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy). W serii dominują monografie językoznawcze, ale publikowane są również prace dotyczące badań literackich. W latach 1977–2025 ukazało się 157 tomów serii. Od 2021 roku seria jest indeksowana w bazie SCOPUS.Appearing since 1977, the series Prace Slawistyczne. Slavica [Monographs in Slavic Studies. Slavica] is the longest-running series of the Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences, initially published by the Ossoliński National Institute (Ossolineum), and then since 1991 by the newly-established ISS PAS publishing house (SOW). The series brings together monographs predominantly in linguistics but also in literary studies. 157 volumes appeared between 1977 and 2025. Since 2021, the series has been indexed in SCOPUS database.Redaktor Naczelny / Editor-in-Chief Prof. dr hab. Piotr Sobotka, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, Polska [Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences, Warsaw, Poland] Rada Naukowa / Editorial Board Д-р ф.н., проф. Тетяна O. Черниш, Київський національний університет імені Тараса Шевченка, Київ, Україна [D-r f.n., prof. Tetiana O. Chernysh, Taras Shevchenko National University of Kyiv, Kyiv, Ukraine] Dr hab. Rafał Górski, prof. IJP PAN, Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk; Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Kraków, Polska [Institute of Polish Language, Polish Academy of Sciences; Jagiellonian University in Kraków, Cracow, Poland] Prof. dr hab. Aleksandra Janowska, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Katowice, Polska [University of Silesia in Katowice, Katowice, Poland] Prof. Igors Koškins, Latvijas Universitāte, Rīga, Latvija [University of Latvia, Riga, Latvia] PD Dr. Thomas Menzel, Serbski Institut / Sorbisches Institut, Bautzen/Budyšin, Deutschland [Sorbian Institute, Bautzen, Germany]

Component of the Multivolume Book

Component of the Edited Volume

Translated Title

Szymon Budny’s Path to the Release of the 1574 Critical Edition of the New Testament

Abstract

Niniejsza praca jest poświęcona przekładom Nowego Testamentu Szymona Budnego – wybitnego polskiego pisarza, znakomitego lingwisty i biblisty okresu Reformacji z XVI wieku. Budny był kalwinistą, a następnie aktywnym arianinem. Celem pracy jest próba opisu zmian zachodzących w trzech przekładach Nowego Testamentu Szymona Budnego (z 1570, 1572 oraz 1574 roku). Opis został oparty na analizie filologicznej tych przekładów w porównaniu z innymi polskimi tłumaczeniami biblijnymi z XVI wieku (głównie z Biblią brzeską z 1563 r. i wzorowanym na niej przekładzie Nowego Testamentu z 1568 r.) oraz z greckimi i łacińskimi tekstami. Dynamiczny proces kształtowania się zmian w kolejnych przekładach NT Budnego, które autor ciągle poprawiał i doskonalił, jest najbardziej widoczny w jego krytycznej edycji NT z 1574 roku. Tutaj autor mógł przedstawić wyniki swoich opartych na wielu źródłach badań nad autentycznym, tj. poprawnym i wolnym od błędów tekstem oryginału, nad metodą tłumaczenia oraz swoją (związaną z wyznaniem) teologiczną interpretację tekstu.
This work is devoted to the translations of the New Testament by Szymon Budny – an eminent sixteenth-century Polish writer, and outstanding linguist and biblical scholar of the Reformation. At first a Calvinist, Budny then became an Arian activist. The book's its purpose is to describe the changing progression taking place in the three editions of Budny’s translations of the New Testament from 1570, 1572 and 1574. To this end, I perform a philological analysis of these texts in comparison to other biblical Polish translations of the 16th century (mainly to the Calvinist Brest Bible of 1563 and to the 1568 New Testament, which was modelled on it) as well as to Greek and Latin texts. The dynamic process of shaping the changes in succeeding translations of the New Testament, which Budny constantly improved and perfected, is most evident in his critical edition of the New Testament from 1574. Here, the author was able to present the results of his search for the authentic, i.e. correct and error-free, original text, a search which he based on multiple sources. He also expressed his position regarding the method of translation and theological interpretation (which corresponded to his confession).

Keywords

język polski [polszczyzna]; Polish language; język łaciński [łacina]; Latin language; przekład (procedura lingwistyczna) [tłumaczenie (procedura lingwistyczna)]; translation (linguistic procedure); starodruk [stary druk]; old print; Nowy Testament; New Testament; Renesans; Renaissance

Funding

Publikacja finansowana ze środków Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.
This work was financed by the Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences.

Additional Notes