Procesy nominalizacyjne w zdaniach wyrażających relację przyczynowo-skutkową (na materiale języka polskiego i bułgarskiego)

Abstract

Niniejsza monografia jest poświęcona procesom nominalizacyjnym w zdaniach wyrażających relację przyczynowo-skutkową, tj. takich, które można parafrazować czystymi kauzatywami (werbalnymi eksponentami predykatu kauzalnego). Predykat ten sam w sobie jest modelowany zgodnie z teorią aspektu S. Karolaka. Biorąc pod uwagę nieteoretyczny charakter monografii, jej główne zalety leżą w opisie faktów językowych. Zastosowanie teorii struktur predykatowo-argumentowych pozwala na pełny opis składniowych i pragmatycznych cech dyskretnych kauzatywnych wyrażeń predykatywnych. W monografii udało się sformułować ścisłe reguły rządzące ich użyciem. Przeprowadzone badanie umożliwiło weryfikację pewnych twierdzeń znanych z literatury przedmiotu w zakresie „podniesienia” argumentu przedmiotowego oraz semantycznej kategorii czasu. Każde wyrażenie predykatywne posiada przyporządkowany ekwiwalent funkcjonalny z drugiego z objętych badaniem języków.

The study is devoted to nominalization processes in sentences expressing the causal relation that can be paraphrased using pure causatives (verbal exponents of the causal predicate). The causal predicate itself is modelled according to Stanisław Karolak’s theory of aspect. Considering that this work is not theoretical in nature, its main merits lie in the description of linguistic facts. The application of predicate-argument structure theory enables a comprehensive description of syntactic and pragmatic features of discrete causative predicative expressions. The study formulates strict rules which govern their use and verifies certain claims concerning such issues as the distribution of a “raised” object and the semantic category of time. Each predicative expression is given its functional equivalent in the other language.